De Twijnstraat door de eeuwen heen

Zo rond het jaar 1000 moet er al een pad zijn geweest dat vaarwegen en ruiterpaden verbond met de kerkelijke en burgerlijke nederzetting op de plaats waar nu de Dom is. Langs dat pad waren er vast en zeker kooplieden die hun waren juist daar verkochten, daar kwam volk langs.

Rond 1122, toen Utrecht stadsrechten kreeg en er om de stad een muur werd gebouwd is er voor gekozen die muur ook om het gebiedje rond dat pad te bouwen. Dat betekent dat er daar inmiddels een nederzetting was ontstaan die voldoende betekenis had om bij de stad te behoren. Tussen die nederzetting en het gebied rond de toenmalige kerk, de Romaanse Dom met het Bisschoppelijk paleis en het paleis Lofen was er hooguit wat verspreide agrarische vestigingen. Maar bij de Twijnstraat lag de belangrijkste toegangspoort naar de ommuurde stad bij een verkeersknooppunt avant la lettre. Daar gingen die kooplieden zich dan ook vestigen.

De Nicolaïkerk, rond 1150 gebouwd, die waarschijnlijk bij een klooster hoorde en eigenlijk geen dorpskerk was, daarvoor lag ie teveel afzijdig, versterkte de betekenis van deze nederzetting.

Vanaf die tijd is de functie van handelsbuurtje alleen maar sterker geworden en nooit meer verdwenen. Tot het eind van de vorige eeuw was de Twijnstraat vooral een straat voor de dagelijkse boodschappen met verschillende winkels, van elke soort een paar, soms per geloof gesorteerd, een katholiek haalde geen vlees bij de protestante slager. Vooral de laatste tien jaar, nu rondom de buurt de woonfunctie veel sterker is geworden, krijgt de straat een meer stedelijke betekenis, met winkels waar de klanten uit de hele stad komen. Niet altijd een verrijking, met die verschuiving zijn ook de grond- en huurprijzen hoger geworden en lijkt bijvoorbeeld een 'gewone' groentenwinkel niet te lonen; de enige slager uit de binnenstad is gelukkig daar nog, in de Twijnstraat, maar vijftig jaar geleden waren er alleen in deze straat minstens vijf slagers! Toch, er zijn mooie, nieuwe winkels bijgekomen, dat is dan wel weer een aangename verrijking.

Ook het wonen in en rond de Twijnstraat veranderde met het nieuwe Hooch Boulandt in de buurt. Gelukkig komen nog steeds veel klanten uit de Sterrenwijk en de Zeven Steegjes hier naar toe; maar als je bijvoorbeeld de Twijnstraat aan de Werf bekijkt, daar waren nog maar net 50 jaar geleden bijna alleen maar krotten en kleine arbeiderswoningen, vaak zonder toilet; nu is het het 'gouden randje' van de buurt met de mooiste huizen.

Al die eeuwen zijn er passanten geweest, de Twijnstraat was en is een belangrijke verbinding vanuit het zuiden naar de rest van de binnenstad. De straat oversteken is een riskant karwei, vooral door de talloze fietsers.

Wie komen er allemaal voorbij op de fiets, per auto, per rijtuig of nog eerder te paard? Dick Bruna regelmatig, en heel lang geleden Karel de Vijfde, of nog maar een paar jaar terug Máxima en haar echtgenoot. Roland Giphart, Henk Westbroek samen met Broos Schnetz, Manon Uphof, Ingmar Heytze. Sinds een paar jaar allerlei filmsterren die zich in het Louis Hartlooper Complex laten bekijken. Groepen Japanners achter gidsen met een vlaggetje op een stok. Maar vooral ook duizenden anonieme fietsers en kolossale vrachtwagens.

Als je bedenkt dat er zo'n slordige duizend jaar winkels in de Twijnstraat zijn en dat er daarvoor al wel een soort pad geweest moet zijn, zullen dat er in al die jaren miljoenen zijn geweest. Duizend jaar 365 dagen maal, zeg maar per uur tussen acht en acht gemiddeld 50 voorbijgangers. Reken maar na, dat zijn er per jaar zo'n 219.000. Kan het de eerste paar eeuwen een beetje rustiger zijn geweest, zijn het toch altijd nog talloos veel miljoenen.

Allemaal door de Twijnstraat waarvan de naam geen duidelijke herkomst heeft, misschien was het ooit een Twistrate, een Tweestraet, of zelfs een Twiststraat omdat er wel eens gebakkeleid werd.

Hoe het ook zij, de Twijnstraat van nu is een heerlijke, beetje rommelige straat, wereldbekend in Utrecht, een klein eigen dorpje in het grotere dorp. Zo moet het maar blijven.